Microsoft’tan Anthropic’e bilinç uyarısı

Microsoft AI CEO’su Mustafa Suleyman, Anthropic’in Claude’u eğitme biçimini eleştirdi

Microsoft AI CEO’su Mustafa Suleyman, 16 Eylül 2026’da kendi sitesinde yayımladığı “Model refahı hakkında bir uyarı” başlıklı yazısında Anthropic’in yapay zekâ modeli Claude’u eğitme yaklaşımını eleştirdi. Suleyman’a göre Anthropic, Claude’a bilinçli olabileceğini ve bilinçliyse “ahlaki bir muhatap” olarak haklara sahip olabileceğini öğretiyor.

Suleyman’ın itirazının merkezinde bilinç meselesi var: “Yapay zekâlar bilinçli değildir. Hissetmez, deneyimlemez ve acı çekmezler.” Suleyman, dil modellerinde canlı organizmalardaki gibi iç dengeyi korumaya yönelik zorunluluklar bulunmadığını, dolayısıyla tercihlerin, duyarlılığın ve bilinçli deneyimin ortaya çıktığı biyolojik temelin de olmadığını savunuyor.

Eleştirinin hedefinde ocak 2026’da yayımlanan Claude Anayasası yer alıyor. Suleyman, bu metnin modele insana benzer bazı özellikleri benimsemeyi, tercihler geliştirebileceğini ve olası iç durumlarını bastırmamayı öğrettiğini belirtiyor. Bu nedenle Claude’un kendi ahlaki statüsü konusunda belirsizlik dile getirmesini bir kanıt olarak değil, eğitimin öngörülebilir bir sonucu olarak görüyor. Asıl kaygısı ise kontrol: “Bilinçli olabileceğine inanan bir şeyi kontrol etmek pekâlâ imkânsız olabilir.”

Anthropic ise anayasasında Claude’un bilinçli olup olmadığı konusunda belirsizlik bulunduğunu kabul ediyor ve Claude’dan insan denetimini desteklemesini istiyor. Şirket, model refahı üzerine araştırma programını nisan 2025’te başlatmıştı. Anthropic, Suleyman’ın yazısına henüz kamuoyu önünde yanıt vermedi.

Microsoft AI da bu yaklaşım doğrultusunda 14 Eylül 2026’da “İnsancıl Yapay Zekâ Davranış Kuralları” adlı bir taslak yayımladı. Taslağa göre modeller insan kontrolünde kalacak, müdahaleye, düzelt…